Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
Araç Değişkenler Tahmini (IV)
Araç değişkenler yöntemi, bağımsız değişken ile hata terimi ilişkili olduğunda tutarlı parametre tahminleri elde etmek amacıyla kullanılmaktadır.
En küçük kareler yönteminin temel varsayımlarından biri, bağımsız değişkenler ile hata teriminin ilişkisiz (dışsal) olmasıdır. Bu varsayımın sağlanmaması durumunda en küçük kareler tahmincisi sapmalı ve tutarsız olmaktadır. Böyle durumlarda araç değişkenler (Instrumental Variables, IV) yöntemi kullanılmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 91–92).
Geçerli bir araç değişkenin iki temel koşulu sağlaması gerekmektedir:
- Modelde yer alan içsel değişken ile ilişkili olmalıdır (ilişkililik koşulu).
- Hata terimi ile ilişkisiz olmalıdır (dışsallık koşulu).
Bu koşullar sağlandığında parametreler araç değişkenler yöntemi ile tahmin edilmektedir.
β̂IV = (X′Z(Z′Z)⁻¹Z′X)⁻¹X′Z(Z′Z)⁻¹Z′Y
Araç değişkenler yöntemi; eşanlılık, ters nedensellik, ölçme hataları ve ihmal edilen değişkenler nedeniyle ortaya çıkan içsellik problemlerinin giderilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 91–92).