Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
Heteroskedastisite (Değişen Varyans)
Heteroskedastisite, hata terimlerinin varyansının tüm gözlemler için sabit olmaması durumudur.
Homoskedastisite, hata terimlerinin varyansının bağımsız değişkenlerin aldığı değerlere göre sabit olmasıdır. Buna karşılık heteroskedastisite, hata terimlerinin varyansının bağımsız değişkenlerin aldığı değerlere göre değişmesi durumunu ifade etmektedir. Başka bir ifadeyle, hata terimlerinin varyansı tüm gözlemler için aynı değildir (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 119).
Heteroskedastisite özellikle yatay kesit verilerinde görülen bir problemdir. Başlıca nedenleri arasında ihmal edilen değişkenler, veri toplama hataları ve bağımlı değişkende ölçme hatalarının bulunması yer almaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 119–120).
Heteroskedastisite durumunda en küçük kareler tahmincileri sapmasız ve tutarlı olmakla birlikte etkin değildir. Bu nedenle standart hatalar, güven aralıkları ile t ve F testlerinin güvenilirliği azalabilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 120).
Heteroskedastisitenin belirlenmesinde en yaygın kullanılan testler şunlardır:
- Breusch–Pagan / Cook–Weisberg Testi
- White Testi
- Goldfeld–Quandt Testi
- Park Testi
- Glejser Testi
- Spearman Sıra Korelasyon Testi
Heteroskedastisite tespit edildiğinde logaritmik dönüşüm uygulanması, Ağırlıklı En Küçük Kareler (WLS) yönteminin kullanılması veya heteroskedastisiteye dirençli (robust) standart hataların tercih edilmesi önerilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2023, s. 125–129).