
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
DFE tahmincisi, uzun ve kısa dönem parametreleri ile hata düzeltme parametresinin tüm birimler için homojen olduğu dinamik panel modellerinde kullanılmaktadır.
Otoregresif dağıtılmış gecikmeli ARDL (p,q) modeli genel olarak:
Yᵢₜ = Σⱼ₌₁ᵖ λⱼYᵢ,ₜ₋ⱼ + Σⱼ₌₀ᑫ δⱼXᵢ,ₜ₋ⱼ + μᵢ + eᵢₜ
şeklinde ifade edilebilir.
X ve Y değişkenlerinin I(1) ve eşbütünleşik olduğu varsayımı altında model, uzun ve kısa dönem ilişkilerini birlikte gösteren hata düzeltme modeli (ECM) biçiminde yeniden yazılabilir:
ΔYᵢₜ = φ(Yᵢ,ₜ₋₁ − θ′Xᵢ,ₜ₋₁) + Σⱼ₌₁ᵖ⁻¹ λⱼΔYᵢ,ₜ₋ⱼ + Σⱼ₌₀ᑫ⁻¹ δⱼΔXᵢ,ₜ₋ⱼ + μᵢ + eᵢₜ
Burada θ uzun dönem parametresini, λ ve δ kısa dönem parametrelerini, φ ise hata düzeltme parametresini göstermektedir. φ, hata düzeltme hızı hakkında bilgi vermektedir; sistemin uzun dönem dengesinden sapma sonrasında dengeye dönüşünü göstermekte ve eşbütünleşme ilişkisinin varlığı için negatif ve anlamlı olması beklenmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 272–273).
DFE tahmincisinde uzun dönem ve kısa dönem parametreleri ile hata düzeltme parametresinin tüm birimler için homojen olduğu, yalnızca sabit etkilerin birimler arasında farklılaştığı varsayılmaktadır.
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.