top of page

Moon ve Perron testi, birimler arası korelasyonu gözlenemeyen ortak faktörlerle modelleyerek ortak faktörlerin etkisinden arındırılmış serilerde birim kökü sınamaktadır.

Moon ve Perron (2004), N ve T'nin büyük olduğu ve birimler arası korelasyonun bulunduğu paneller için birim kök testi geliştirmiştir. Testte birimler arası korelasyon, gözlenemeyen ortak faktörler yardımıyla modellenmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 88).

Dinamik panel veri modeli:
Yᵢₜ = αᵢ + Yᵢₜ⁰
Yᵢₜ⁰ = ρᵢYᵢ,ₜ₋₁⁰ + εᵢₜ
şeklinde tanımlanmakta; hata terimi ortak faktör yapısıyla:
εᵢₜ = λᵢ′fₜ + eᵢₜ
şeklinde ifade edilmektedir. Burada fₜ gözlenemeyen ortak faktörleri, λᵢ ise faktör yüklerini göstermektedir. Birimler arası korelasyonun ortak faktörlerden kaynaklandığı kabul edilmekte ve faktör yapısı temel bileşenler (PC) yöntemiyle tahmin edilmektedir.

Temel ve alternatif hipotezler:
H₀: ρᵢ = 1, tüm i'ler için → tüm birimler birim köklüdür.
H₁: ρᵢ < 1, bazı i'ler için → bazı birimler durağandır.

Moon ve Perron testi, ortak faktörlerin etkisi giderildikten sonra elde edilen sapması düzeltilmiş havuzlanmış otoregresif parametre tahminine dayanmaktadır. Hipotezlerin sınanması için tₐ ve tᵦ olmak üzere iki test istatistiği önerilmiştir. Bu istatistikler, N ve T sonsuza giderken ve N/T → 0 iken asimptotik standart normal dağılıma sahiptir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 89–90).

Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.

bottom of page