
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
Pesaran CD testleri, panel modelinden elde edilen kalıntılar arasındaki ikili korelasyonlardan hareketle birimler arası korelasyonu sınamaktadır.
Pesaran (2004, 2015), birimler arası korelasyonu sınamak amacıyla kalıntılar arasındaki ikili korelasyon katsayılarına dayanan CD testlerini önermiştir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 112).
Hipotezler:
H₀: ρᵢⱼ = 0
H₁: ρᵢⱼ ≠ 0
Burada ρᵢⱼ, i. ve j. birimlerinin kalıntıları arasındaki korelasyon katsayısını ifade etmektedir.
Dengeli panel için Pesaran (2004) CD test istatistiği:
CD = √[2T / N(N−1)] Σᵢ₌₁ᴺ⁻¹ Σⱼ₌ᵢ₊₁ᴺ ρ̂ᵢⱼ
şeklindedir.
Dengesiz panelde ise T yerine birim çiftlerinin ortak gözlem sayısı dikkate alınmaktadır. H₀ hipotezi altında, Tᵢⱼ > 3 ve N yeterince büyükse istatistik standart normal dağılıma sahiptir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 113).
Pesaran (2015), özellikle N ve T’nin büyük olduğu panel zaman serilerinde kullanılmak üzere CD testinin düzeltilmiş biçimi olan CDₙₜ testini önermiştir. Test, birimler arasındaki ortalama korelasyona dayanmakta ve hata varyansı heterojenliğine karşı dirençlidir:
CDₙₜ = [TN(N−1)/2]¹ᐟ² ρ̂
Temel hipotez, birimler arasında zayıf yatay kesit bağımlılığı bulunduğunu ifade etmektedir. CDₙₜ istatistiği temel hipotez altında asimptotik olarak standart normal dağılmaktadır:
CDₙₜ ∼ N(0,1)
(Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 114).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.