
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
İkinci kuşak Panel VAR modelleri, hata terimlerinde birimler arası korelasyon bulunduğunda homojen veya heterojen dinamik ilişkilerin tahminine olanak sağlamaktadır.
Panel VAR modelinde birimler arası korelasyonun bulunduğu durumda ikinci kuşak Panel VAR modelleri kullanılmaktadır. Eğim parametrelerinin davranışına göre modeller homojen ve heterojen olarak ele alınabilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 157).
Homojen eğim parametreleri durumunda birimler arası korelasyonun etkisini azaltmak amacıyla modele yatay kesit ortalamalarından fark alma (time-demeaning) dönüşümü uygulanabilmektedir.
Eğim parametrelerinin heterojen ve birimler arası korelasyonun bulunduğu durumda ise birim boyutu küçükse SUR tipi yöntemler; birim boyutu büyükse Ortak Korelasyonlu Etkiler (CCE) veya Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) gibi yöntemler kullanılabilmektedir. Heterojen dinamik yapı nedeniyle etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırmasının panel geneli için yorumlanması güçleşebilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 160).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.