
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
LLC testi, birimler arası korelasyon olmadığı ve otoregresif parametrenin tüm birimler için homojen olduğu varsayımı altında durağanlığı sınamaktadır.
Levin, Lin ve Chu (LLC, 2002) panel birim kök testi, tüm birimlerin aynı otoregresif parametreye (ρ) sahip olduğu varsayımına dayanmaktadır. Bununla birlikte, sabit ve trend parametreleri birimden birime değişmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 24).
Durağanlığın araştırılmasında üç modelden hareket edilmektedir:
Model 1 (Sabitsiz ve trendsiz):
ΔYᵢₜ = ρYᵢ,ₜ₋₁ + υᵢₜ
Model 2 (Sabitli):
ΔYᵢₜ = αᵢ + ρYᵢ,ₜ₋₁ + υᵢₜ
Model 3 (Sabitli ve trendli):
ΔYᵢₜ = αᵢ + αᵢt + ρYᵢ,ₜ₋₁ + υᵢₜ
Model 1 homojen modeli ifade etmekte; Model 2 heterojen sabit, Model 3 ise heterojen sabit ve birimlere özgü trendleri içermektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 24).
Temel ve alternatif hipotezler (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 25):
H₀: ρ = 0 → birim kök vardır.
H₁: ρ < 0 → seri durağandır.
LLC testinde genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) regresyonundan hareket edilmekte ve uygun gecikme uzunluğu her bir birim için ayrı ayrı belirlenebilmektedir:
ΔYᵢₜ = ρYᵢ,ₜ₋₁ + Σₗ₌₁ᵖⁱ θᵢₗΔYᵢ,ₜ₋ₗ + αₘᵢdₘₜ + εᵢₜ
Test üç aşamada gerçekleştirilmektedir. İlk aşamada her bir birim için ADF regresyonu tahmin edilerek gecikme uzunluğu belirlenmekte ve kalıntılar elde edilmektedir. İkinci aşamada birimlere ilişkin uzun ve kısa dönem standart sapmalar tahmin edilerek gerekli standartlaştırmalar yapılmaktadır. Son aşamada ise tüm panel için ortak otoregresif parametre tahmin edilmekte ve standart normal dağılıma sahip düzeltilmiş t istatistiği hesaplanmaktadır. Temel hipotezin reddedilmesi, serinin birim kök içermediğini ve durağan olduğunu göstermektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 25–28).
LLC testinin temel özellikleri:
- Homojen otoregresif parametre varsayımına dayanmaktadır.
- Yalnızca dengeli panel veri setlerine uygulanabilmektedir.
- Sabit ve trend gibi deterministik bileşenlere göre farklı model spesifikasyonları kullanılabilmektedir.
- Gecikme uzunluğu birimler için ayrı ayrı belirlenebilmektedir.
- Temel olarak birimler arası korelasyon olmadığı varsayılmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 28–29).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.