
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
PANICCA yaklaşımı, ortak faktörler ile birime özgü bileşenlerin durağanlığını ayrı ayrı sınarken yatay kesit ortalamalarından yararlanmaktadır.
Reese ve Westerlund (2016), Pesaran'ın (2007, 2013) yatay kesit ortalamalarından (CA) fark alma yaklaşımı ile Bai ve Ng'nin (2004, 2010) kalıntı ve faktörlerin durağanlığını ayrı ayrı sınayan PANIC yaklaşımını bir araya getiren PANICCA testini önermiştir. Test, ortak faktörlerin ve birime özgü bileşenlerin durağanlığının ayrı ayrı sınanmasına olanak sağlamaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 106–107).
PANICCA yaklaşımında:
Yᵢₜ = αᵢ′Dₜ,ₚ + λᵢ′Fₜ + eᵢₜ
ortak faktör modeli kullanılmaktadır. Burada eᵢₜ kalıntıları, Fₜ ortak faktörleri, λᵢ faktör yüklerini ve Dₜ,ₚ deterministik bileşenleri göstermektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 107).
PANIC testindeki temel bileşenler (PC) yaklaşımı yerine yatay kesit ortalamalarına dayanan CA yaklaşımı kullanılmaktadır. Birden fazla ortak faktör bulunması durumunda, ortak faktörleri paylaşan ilave değişkenlerin yatay kesit ortalamalarından da yararlanılmaktadır.
Serilerin birinci farkları alınarak ortak faktörler ve birime özgü bileşenler ayrıştırılmakta ve durağanlıkları ayrı ayrı sınanmaktadır. Ortak faktörlerin durağanlığında faktör sayısına bağlı olarak ADF veya MQ tipi testlerden; birime özgü bileşenlerin durağanlığında ise Pₐ, Pᵦ ve PMSB testlerinden yararlanılmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 108–110).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.