
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
Pedroni panel eşbütünleşme testleri, heterojen ve homojen uzun dönem ilişkileri için yedi farklı kalıntı temelli test istatistiği sunmaktadır.
Pedroni (1999, 2004), temel hipotezi “H₀: panelin tüm birimleri için eşbütünleşme yoktur” şeklinde olan yedi adet panel eşbütünleşme testi geliştirmiştir. Testlerin dördü panel, üçü grup istatistiğidir; bir kısmı parametrik, bir kısmı ise parametrik olmayan yapıdadır. Zaman boyutunun büyük ve birim boyutunun orta olması istenilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 203).
Aşağıdaki eşbütünleşme regresyonundan hareket edilmektedir:
Yᵢₜ = αᵢ + δᵢt + βᵢXᵢₜ + uᵢₜ
Burada αᵢ birimlere özgü sabit etkileri, δᵢ deterministik trend parametresini ve βᵢ birimlere göre değişebilen eğim parametresini göstermektedir. Yᵢₜ ve Xᵢₜ’nin I(1) olduğu varsayılmakta ve eşbütünleşme ilişkisi modelden elde edilen kalıntılar yardımıyla sınanmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 203).
Pedroni, heterojen paneller için üç grup test istatistiği önermiştir:
- Grup ρ istatistiği (parametrik)
- Grup t istatistiği (parametrik değil)
- Grup t istatistiği (parametrik, ADF)
Bu istatistiklerde alternatif hipotez, birimlerin önemli bir kısmının eşbütünleşik olduğu ve otoregresif parametrenin birimlere göre değişebildiği heterojen yapıya izin vermektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 204).
Homojen durumlar için ise dört panel varyans oranı istatistiği önerilmiştir:
- Panel v istatistiği (parametrik)
- Panel ρ istatistiği (parametrik)
- Panel t istatistiği (parametrik değil)
- Panel t istatistiği (parametrik, ADF)
Panel istatistiklerinde alternatif hipotez, tüm birimlerin eşbütünleşik olduğu homojen yapıyı ifade etmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 204).
Pedroni’nin (1999) önerdiği yedi test istatistiği, asimptotik olarak standart normal dağılıma N(0,1) yaklaşacak şekilde standardize edilmiştir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 204).
Pedroni Panel Eşbütünleşme Testlerinin özellikleri şunlardır:
- Dört panel ve üç grup olmak üzere yedi test istatistiği bulunmaktadır.
- Testlerden beşi parametrik, ikisi parametrik değildir.
- Eşbütünleşme modeli ve bazı testlerde otoregresif parametrenin birimlere göre değişmesine izin verilmektedir.
- Dengeli olmayan panel veri setlerine uygulanabilmektedir.
- Birimler arası korelasyonun olmadığı varsayımına dayanmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 204).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.