
Yapay Zeka Destekli Eğitim ve Uygulama Platformu
Eğitim Platformu
OmegaMetriX Analiz Merkezi
Westerlund testleri, hata düzeltme parametresinden hareketle panelde uzun dönem denge ilişkisinin varlığını sınamaktadır.
Westerlund (2007), eşbütünleşmenin varlığını sınamak için hata düzeltme modeli temelli dört adet panel eşbütünleşme testi geliştirmiştir. Yaklaşım, hata düzeltme parametresinin sıfır olup olmadığının sınanmasına dayanmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 210).
Model genel olarak:
ΔYᵢₜ = δ′ᵢdₜ + αᵢ(Yᵢ,ₜ₋₁ − β′ᵢXᵢ,ₜ₋₁) + Σⱼ₌₁ᵖⁱ φᵢⱼΔYᵢ,ₜ₋ⱼ + Σⱼ₌₀ᵖⁱ γᵢⱼΔXᵢ,ₜ₋ⱼ + eᵢₜ
şeklinde ifade edilmektedir. Burada αᵢ hata düzeltme parametresidir. αᵢ < 0 olması, sistemin uzun dönem dengesinden sapma sonrasında yeniden dengeye yöneldiğini ve dolayısıyla eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, s. 210).
Westerlund dört test istatistiği önermektedir:
Gα ve Gτ: Grup ortalama testleridir ve hata düzeltme parametresinin birimler arasında heterojen olmasına izin vermektedir.
Pα ve Pτ: Tüm panele ait bilgilerden hareket eden panel testleridir ve ortak hata düzeltme parametresine dayanmaktadır (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 210–212).
Grup testlerinde hipotezler:
H₀: αᵢ = 0, tüm i’ler için → eşbütünleşme yoktur.
H₁: αᵢ < 0, en az bir i için → eşbütünleşme vardır.
şeklindedir. Panel testlerinde ise alternatif hipotez, panelin tümü için eşbütünleşme ilişkisinin varlığını ifade etmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 211–212).
Westerlund Panel Eşbütünleşme Testlerinin özellikleri şunlardır:
- Testler hata düzeltme modeli temellidir ve modelin uzun ve kısa dönem parametrelerinde heterojenliğe izin vermektedir.
- Birimlerin zaman boyutlarının farklı olmasına, dolayısıyla dengesiz panel veri setlerine izin vermektedir.
- Birimler arası korelasyonun varlığı durumunda bootstrap ile elde edilen dirençli kritik değerler kullanılabilmektedir (Yerdelen Tatoğlu, 2026, ss. 212–213).
Yerdelen Tatoğlu, F. (2026). Panel zaman serileri analizi: Stata uygulamalı (5. baskı). Beta Basım Yayım.